Menu

Verwachtingen

Ik ben geboren op 26 december 1983, tweede kerstdag. Persoonlijk vind ik het een mooie dag om jarig te zijn, ook al geeft kerst voor visite altijd wel ‘gedoe’. Toch was het absoluut niet de bedoeling om toen al geboren te worden.

Mijn geplande geboortedatum was namelijk 9 maart 1984. Ik was zoals dat heet behoorlijk prematuur. Het is dan ook niet gek, dat er zich vrij snel na de geboorte complicaties voordeden. Zo kreeg ik op 28 december 1983 een hersenbloeding. Het directe gevolg hiervan ondervindt ik dagelijks door mijn motorische uitdagingen vanuit een elektrische rolstoel. In het eerste jaar van mijn leven, zag het er allemaal vrij hopeloos uit. Ik kon niet zitten en ik kon mijn hoofd niet recht houden (mijn hoofd lag de hele dag op mijn schouder). Daarnaast was mijn linkerhand verkrampt en ik reageerde nauwelijks op signalen van buitenaf.

Kortom: ik voldeed aan het beeld van iemand met een hersentrauma.

Erg gek was het dan ook niet dat de artsen en andere specialisten weinig gaven voor  mijn kansen in de maatschappij. Het leek de artsen dan ook het beste om mij te internaliseren in de dagopvang en van daaruit verder te kijken. Thuis wonen zou onverstandig zijn, het zou mijn ouders teveel zorg kosten en bovendien hadden ze ook nog de zorg voor hun oudste zoon. De ontwrichtende werking op het gezin mocht niet worden onderschat. Mijn ouders kozen anders. Hun zoon moest en zou in eerste instantie thuis worden opgevoed. Het resultaat –nu 30 jaar later- is een zoon die volledig werkt in loondienst,  daarnaast een eigen bedrijf heeft en zelfstandig woont en autorijdt. Laatst vroeg iemand mij waar ik de drive vandaan haal om maatschappelijk nog meer te bereiken dan veel mensen van mijn leeftijd die wel “alles” kunnen. Ik denk dat het antwoord ligt in mijn geschiedenis…..

In de afgelopen jaren, hebben veel mensen hun verwachtingspatronen op mij geprojecteerd. Of het nu artsen waren in situaties als hierboven, gemeenteambtenaren, docenten, mensen van UWV, CBR of andere mensen en instanties. Uiteraard werd ik daarbij eigenlijk altijd geconfronteerd met lage verwachtingen. Enerzijds misschien vanuit goede bedoelingen, anderzijds omdat je “van iemand met beperkingen nou eenmaal minder mag verwachten”. Rationeel gezien misschien nog niet eens zo’n vreemde gedachte. Daarnaast liet ik ook niet altijd gewenst gedrag zien. Er is alleen een aspect waar nooit rekening mee is gehouden al die jaren: Ik voelde mij nooit gehandicapt.

Vanaf de eerste dag ging ik naar een reguliere basisschool bij ons in het dorp. Nooit heeft iemand er een probleem van gemaakt dat er een gehandicapte jongen in de klas zat. Ik werd normaal behandeld en had ook altijd mensen om mij heen. Natuurlijk leverde mijn rolstoel weleens een probleem op. Bijvoorbeeld als wij gingen voetballen, maar dan was ik gewoon de scheidsrechter. Oorlogje spelen (dat deden wij vroeger nog) is eigenlijk ook niet handig. Ik bedoel, erg veel camouflage heb je niet. Maar wat nou, als je een rolstoel gewoon beschouwt als tank?

Misschien zijn deze voorbeelden wel wat simpel in relatie tot maatschappelijke problemen, maar het is de essentie voor mijn successen van nu. Want, doordat ik mij nooit gehandicapt heb gevoeld, kon ik mij er ook niet naar gedragen. Wanneer iemand zei dat ik iets niet zou kunnen, werd ik boos. Boos vanwege de onderschatting, maar ook omdat ik het niet begreep. Ik was toch helemaal niet gehandicapt! Ik zat alleen maar in een rolstoel. Die boosheid heb ik omgezet in energie en die energie leidde tot succes. Op een gegeven moment worden de successen zichtbaar. Ik bereikte dingen, waarvan mensen nooit had gedacht dat ik ze ooit zou bereiken. Neem daarbij het begin van deze column in gedachten. Hierbij treedt een fenomeen op wat wij allemaal hebben, ook mensen zonder rolstoel: Je schept  een bepaald beeld en daaraan wil je blijven voldoen. Alles wat minder is, voelt als onvoldoende. Zo werd het mijn ultieme droom om in een rolstoel te leven, alsof ik geen handicap had en dat is gelukt! Van een hoofd wat alleen maar kon liggen op mijn schouders, tot een hoofd wat overal bovenuit steekt.

Wat mij overkomt, overkomt feitelijk iedereen. We laten allemaal dingen zien, waarbij we geconfronteerd worden met de verwachtingen van een ander.Ik spreek veel mensen die het moeilijk vinden om te voldoen aan verwachtingen die anderen van hun hebben. Niet omdat de verwachtingen altijd te hoog zijn, maar omdat de verwachtingen niet kloppen met het beeld wat anderen hebben. Dit zijn overigens allemaal mensen zonder zichtbare beperking!

Omdat we graag willen voldoen aan verwachtingen die anderen van ons hebben of omdat we denken dat het zo is, maken we vaak keuzes die niet de onze zijn. Houden we dit te lang vol, worden we ongelukkig en is er op een bepaald moment moeilijk een weg terug te vinden naar wie wij werkelijk zijn en onze passies. Door het gedrag van mijn ouders na mijn geboorte heb ik geleerd, dat ontworstelen aan verwachtingen een moeilijke weg is, maar wel de weg naar de mooiste resultaten. Mijn ouders hebben jarenlang moeten ingaan tegen de gedachten dat hun zoon nooit zou kansen rapen, omdat hij niet kon bukken. Ik dank mijn ouders nog elke dag voor de moed die zij hebben getoond. Het zijn de belangrijkste sponsoren in mijn leven, samen met mijn broer.

Wie de moraal van deze column snapt, snapt ook dat een handicap slechts het lijdend voorwerp is waar verwachtingen op geprojecteerd worden. Bij jou is het vast heel anders. Misschien ben jij wel die manager die elke dag zelfverzekerd op zijn werk moet overkomen, omdat dit nou eenmaal van een manager verwacht wordt. Of je zit al heel lang op een mooie baan te azen, maar de mensen die er over gaan geven jou het gevoel dat je nooit geschikt zult zijn. Dit lijkt misschien peanuts ten opzichte van mijn handicap, maar dat is slechts omdat een feitelijke vergelijking er een is tussen appels en peren. Kijken we daarachter, dan is het weer verassend gelijk: we worden beoordeeld op wat wordt verwacht en niet op wat er is. Het enige verschil is dat ik met mijn handicap, sneller en vaker wordt beoordeeld.

Ik hoop dat mijn verhaal iedereen die zich hierin herkend, kan overtuigen van het tegendeel. Blijf bij je gevoel en zoek een paar goede sponsoren om de weg die je eigenlijk wil afleggen te vinden en de reis vol te houden!